Στο δεύτερο μέρος αυτής της αλλαγής, ερχόμαστε αντιμέτωποι με το τίμημα: την επιβεβλημένη εξωστρέφεια. Η απαίτηση των πλατφορμών να βγαίνουμε μπροστά από τον φακό για να έχουμε απήχηση, δημιουργεί μια νέα κοινωνική πίεση. Δεν έχει σημασία αν έχεις κάτι ουσιαστικό να πεις, σημασία έχει πώς θα το «πακετάρεις» για να κερδίσεις το scroll του χρήστη.
Η γραπτή γλώσσα, ο χώρος της περισυλλογής και της ουσίας, φυτοζωεί. Όταν το «βλέπω και ακούω» γίνεται ο μοναδικός τρόπος πρόσληψης της πληροφορίας, η ικανότητά μας να αναλύουμε σύνθετες έννοιες ατροφεί. Γινόμαστε θεατές της ίδιας μας της ζωής, αναζητώντας την επιβεβαίωση σε likes και views, αντί για την πνευματική ικανοποίηση που προσφέρει η εσωτερική διεργασία της ανάγνωσης.
Το ερώτημα που μένει είναι: τι χάνουμε όταν δεν μπορούμε να επικοινωνήσουμε χωρίς να «δείξουμε»; Ίσως ήρθε η ώρα να επαναφέρουμε την ισορροπία. Να θυμηθούμε ότι ο λόγος –ο γραπτός, ο στοχαστικός λόγος– είναι το μόνο εργαλείο που μας επιτρέπει να διακρίνουμε την ουσία από το θόρυβο.
